Problem podziemia niepodległościowego na Podbeskidziu w okresie okupacji i w pierwszych latach powojennych nie był do tej pory przedmiotem pełnego i syntetycznego opracowania historycznego. Dotyczy to zwłaszcza konspiracji antykomunistycznej. W okresie PRL tematyka ta była przedstawiana zazwyczaj pobieżnie i do tego kłamliwie, częściej jednak po prostu ją pomijano. Dla historyków piszących po roku 1989, a więc nie ograniczonych cenzurą i polityką władz komunistycznych, poważną przeszkodą w opracowaniu tematu okazała się uboga baza źródłowa. Dopiero sukcesywne badanie i weryfikowanie przejętych przez Instytut Pamięci Narodowej, do niedawna tajnych, dokumentów komunistycznych służb specjalnych, przybliża ukrywaną dotychczas prawdę. Zbiór artykułów zawartych w niniejszej publikacji jest rezultatem sesji naukowej, która odbyła się 16 października 2002 r. w siedzibie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej. Organizatorzy sesji, a zarazem wydawcy niniejszej publikacji – Biuro Edukacji Publicznej IPN Oddział w Katowicach i Urząd Miejski w Bielsku-Białej, podejmując temat podziemia niepodległościowego na Podbeskidziu w latach 1939–1947, postawili sobie za cel usystematyzowanie i zweryfikowanie dotychczasowej wiedzy na temat konspiracji wojskowej i politycznej tego terenu, jak również uzupełnienie jej o najnowsze ustalenia, miejscami zaskakujące i przekreślające obowiązujące jeszcze kilkanaście lat temu tezy. Takie spojrzenie pozwoliło na ponowne, pełniejsze odtworzenie dziejów podziemia niepodległościowego, stanowiąc jednocześnie cenny przyczynek do okupacyjnej i powojennej historii regionu. [ze wstępu]